Navigatie
14 april 2010     Gerechtshof Arnhem
Vrijspraak  in de zaak Lucia de B.

En NU De POLITIEK

Recent in de Politiek

# Dr. C. (Kees) le Pair

# “Rechtszekerheid actie politiek en pers”

Betreft: “Herziening rechtszaken” aan 11 politici

Nieuwegein, 29 maart 2008

Samen met anderen heb ik mij verdiept in het proces “Lucia de B”. Wij menen, dat zij onschuldig gevangen zit, om verschillende redenen, maar vooral omdat wetenschappelijk vaststaat, dat de vergiftiging, die de kardinale beschuldiging uitmaakte, niet heeft plaatsgehad. De zaak is nu gesloten, wat betekent dat zij onherroepelijk gevangen zit, veroordeeld tot levenslang.
Eerder is wel gezegd, dat het parlement zich niet met lopende rechtszaken moet bemoeien i.v.m. de scheiding der machten, de Trias Politica. Ik onderschrijf het grote belang van die scheiding, al merk ik wel op, dat die in hoofdzaak bedoeld is, om de burger te beschermen tegen de almacht van de staat en niet om correcties van fouten van uitvoerende instanties, of van de rechterlijke macht te verhinderen. Nu de zaak gesloten is, is de tijd gekomen om kritisch te kijken naar de wetten en gebruiken, die herziening in de weg staan. Dat is in de ‘Trias’ essentieel wel een zaak van het parlement.

Een ‘gesloten zaak’ kan worden heropend. Er is daarvoor tegenwoordig zelfs een speciale instantie, de Commissie Evaluatie Afgesloten Strafzaken (CEAS). Die commissie bracht in oktober 2007 een rapport uit, waarin zij onomwonden tot heropening van de zaak Lucia adviseerde. Zonder gevolg tot op heden. Het rapport wordt ‘bestudeerd’. Wij wachten de uitkomst van die studie gespannen af. Persoonlijk meen ik, dat het beschamend lang duurt. De onzekerheid waarin Lucia sinds oktober wordt gehouden is voor haar een extra marteling.
Intussen houden wij ons bezig met de vraag, hoe te werk te gaan, als de zaak wordt heropend, of als dat wordt geweigerd. Dezer dagen deed de Hoge Raad uitspraak op een herzieningsverzoek in een andere kwestie, de zgn. Deventer Moordzaak. Op het internet staat een samenvatting:
Het stuk begint met een inleiding: “De grondslag van de aanvrage tot herziening in deze zaak”. Dat geeft een kort en duidelijk overzicht van de hindernissen voor herziening. Voor uw gemak sluit ik een kopie bij. De markeringen en de letters ter linkerzijde zijn van mij.

Ik begrijp dat na de verschillende beroepsmogelijkheden in een rechtsgang, heropening niet om een kleinigheid kan plaatsvinden. Maar de barrières, die in dit stuk worden genoemd – ik duid ze aan met: ‘herzieningschild’ – zijn te zwaar, ik hoop, dat u na lezing van mijn bezwaren bereid zult zijn u in te zetten om die barrières meer humaan te maken.

Bij een rechtszaak kan er veel fout gaan. Vooral de laatste jaren – daarover bestaat een groeiende onrust in de samenleving – brengen nieuwe ontwikkelingen in de bètawetenschap gemaakte fouten aan het licht. Omdat de juridische gemeenschap niet over de benodigde bètakennis beschikt, gaat men af op uitspraken van deskundigen. Dat leidt tot fouten, zoals:

  • de getuigenissen worden niet goed begrepen en ten onrechte als ‘niet ter zake’ niet in het oordeel betrokken
  • getuigende ‘deskundigen’ zijn niet deskundig genoeg, niet op de hoogte van de stand van de wetenschap
  • nieuwe wetenschappelijke kennis – nog niet beschikbaar tijdens de rechtszaak – werpt een nieuw licht op de schuldvraag
  • In de rechtsgang wordt onvoldoende onderscheid gemaakt tussen de mening van een deskundige en het resultaat van een meting, dat in de wetenschappelijke wereld is geaccepteerd

Indien men de bijgevoegde uiteenzetting van de Hoge Raad tegen het licht houdt, met bijv. Deze vier foutenbronnen in gedachten, dan deugt het herzieningschild niet...

...
[Le Pair vervolgt hier met 10 beargumenteerde redenen waarom het zgn. herzieningschild in de Deventer moordzaak niet deugt]
...

Hopend u met het voorgaande voor de zaak van herziening van gesloten strafzaken te hebben geïnteresseerd en u daartoe voldoende materiaal te hebben gegeven.
Ik zal proberen ook nog enkele collega's van u in de Tweede Kamer voor deze m.i. voor onze rechtszekerheid cruciale zaak te interesseren.

Met vriendelijke groet,
C. le Pair


Persbericht aan 18 journalisten

4 april 2008

Afgelopen weekend attendeerden wij een aantal parlementariërs op een gebrek in onze wetgeving en de procesgang, die de rechtszekerheid van de burger aantast. De samenleving is zo complex, dat hij vanuit een enkele discipline niet is te overzien. Daarnaast is onze wetenschappelijke kennis van de natuur en het leven tegenwoordig zo groot, dat er geen geleerden meer zijn die daarover buiten hun eigen specialisatie gezaghebbende uitspraken kunnen doen.
Dat betekent dat bij rechtszaken, waarin die complexiteit of ingewikkelde natuurwetenschappelijke processen een rol spelen, de kennis van juristen ontoereikend is. Dit probleem kan worden ondervangen door een multidisciplinaire aanpak. Simpel gezegd, door in de rechtsgang specialisten van relevante disciplines te betrekken.

Wij weten dat wij bij ziekte vaak alleen gebaat zijn, als wij bij een specialist te rade gaan. En de slimsten onder ons weten, dat zelfs dat niet goed genoeg is. Niet alle specialisten zijn even goed. Aan dat beginsel wordt in de vigerende procesgang voorbij gegaan. Gemakshalve raadpleegt men iemand, die min of meer toevallig wordt gekozen. En als beide partijen in een rechtszaak geen bezwaar maken, is daarmee de kous af. Dat leidt soms tot bizarre resultaten, indien de ingeschakelde specialisten, naar achteraf blijkt, niet goed op de hoogte zijn geweest. Wanneer blunders tijdig aan het licht komen, kan daarmee in hoger beroep rekening worden gehouden. Maar dat is lang niet altijd het geval.

Samen met een aantal anderen heb ik mij verdiept in de gang van zaken bij de strafzaak tegen Lucia de Berk, die een levenslange gevangenisstraf heeft gekregen voor moord. Wij zijn van oordeel dat deze systeemfout een cruciale rol heeft gespeeld in haar veroordeling. Zij heeft steeds gezegd onschuldig te zijn.

Er is gelukkig een mogelijkheid zelfs bij een afgesloten zaak om tot een herziening te komen. Maar in de procedure, die daarvoor nodig is, blijken fundamentele gebreken te zitten.

De Hoge Raad, of de Procureur-Generaal bij die instantie, moet een besluit tot herziening nemen. En in die procesgang moet soms bovengenoemde complexiteit, of technisch-wetenschappelijke bevindingen worden meegewogen. Deze afweging gebeurt echter zonder dat de verdediging daarin een rol heeft. Er kan dus ook niet worden gecontroleerd of de juristen, die ermee zijn belast, goed begrijpen, wat er speelt. De noodzakelijke multidisciplinaire kennis is in die cruciale fase onvoldoende gewaarborgd.

De zaak ‘Lucia’ heeft sedert het versturen van onze brief een gelukkige wending genomen, doordat de advocaat-generaal bij de Hoge Raad te rade is gegaan bij een geleerde, die blijk geeft kennis van zaken te hebben omtrent de werking van digoxine, op de problemen rond het nemen- en bewaren van een monster en vermoedelijk ook op de weefseleigenschappen, die post mortem digoxine afgifte en concentratie verhoging veroorzaken. Maar wat zou de uitslag geweest zijn, als opnieuw deze cruciale problematiek aan de verkeerde zou zijn voorgelegd? Aan een hooggeleerde, die achteraf door de wetenschappelijke wereld als ‘niet op de hoogte’ aan de schandpaal zou zijn genageld? M.a.w. de waarborg tegen juridische dwalingen voor de burger is op dit moment ontoereikend.

Wij brachten de zaak onder de aandacht van:

  • Mw. F. Joldersma, CDA
  • Mw. C.E.G. van Gennip, CDA
  • Mw. Ch. Gill'ard, PvdA
  • T. Heerts, PvdA
  • D. Samson, PvdA
  • J. de Wit, SP
  • Mw. F. Halsema, Groen Links
  • F.A. Teeven, VVD
  • Laetitia Griffith, VVD
  • Mw. M. Thieme, Partij voor de Dieren
  • K. de Vries, PvdA, Eerste Kamer

Het relevante gedeelte van onze brief aan de politici gaat als bijlage hierbij evenals de beschrijving, die de Hoge Raad onlangs zelf gaf, van de manier waarop zij bij een verzoek tot 'herziening' te werk gaat.

Omdat deze kwestie van het hoogste belang is – ER ZIJN MENSEN DIE ONSCHULDIG ZIJN EN TOCH IN DE GEVANGENIS BELANDEN! – hebben wij gemeend de zaak in de publiciteit te moeten brengen. Wij hopen dat u er bekendheid aan zult willen geven.

Hoogachtend,

Dr. C. (Kees) le Pair

www.clepair.net

Recent in de Politiek